လောဘအကြောင်း ရှင်းပြခြင်း

ကျွန်တော် ဒီနေ့ သင်တို့အား လောဘအကြောင်းကို နက်နဲစွာ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ လောဘဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်း ပြောတတ်ကြပေမဲ့ လောဘဖြစ်ပုံ၊ လောဘငြိမ်းပုံကို အမှန်တကယ် နားလည်သူက နည်းပါတယ်။ ကျွန်တော် သင်တို့အတွက် ဒီတရားကို အလွယ်ကူဆုံး၊ အနက်ရှိုင်းဆုံး ရှင်းပြပါမယ်။

လောဘဆိုတာ ဘာလဲ

လောဘဆိုတာ ကြိုက်စွဲခြင်း၊ ပိုင်ချင်တဲ့စိတ်၊ သိမ်းပိုက်ချင်တဲ့စိတ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့ လောကမှာ ရှိနေတဲ့ အရာတိုင်းကို “ ငါ့ဟာ” လို့ သိမ်းပိုက်ချင်တဲ့စိတ်ပါပဲ။ မျက်စိနဲ့ မြင်လိုက်တဲ့ အလင်းရောင်ကို “ ငါမြင်တယ်” လို့ လောဘနဲ့ သိမ်းပိုက်တာပါ။ နားနဲ့ ကြားလိုက်တဲ့ အသံကို “ ငါကြားတယ်” လို့ လောဘနဲ့ သိမ်းပိုက်တာပါ။ အရိပ်က နောက်ကနေ လိုက်နေတယ်လို့ မြဲသည့် နိစ္စအနေနဲ့ လောဘဖြင့် သိမ်းပိုက်ပြန်ပါတယ်။ အမှန်မှာတော့ အလင်းနဲ့မြင်စိတ် ချုပ်ပျောက်ပြီး အမှောင်နဲ့ မြင်စိတ် အစားထိုးဖြစ်ပေါ်ချုပ်ပျောက်နေသော မမြဲသည့် အနိစ္စသဘောသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ ဘဝမှာ အလိုတွေ အပိုတွေ အမြဲရှိနေပါတယ်။ လိုတာကြိုက်လား၊ ပိုတာကြိုက်လား။ ဒီပစ္စုပ္ပန်မှာ အရှိကို အရှိအတိုင်း မှန်ကန်တဲ့အမြင်တစ်ခု ကျွန်တော်တို့ မရခဲ့တဲ့အတွက် တချို့ကိစ္စတွေက အပိုတွေ စဉ်းစားတယ်၊ တချို့ကိစ္စတွေက လွတ်သွားတယ်၊ လိုသွားတယ်။ ဒါက လောဘကြီးနေတဲ့ လက္ခဏာပါပဲ။

လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၏ ဆက်စပ်မှု

ကျွန်တော်တို့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို လူတိုင်းပြောကြပေမဲ့ ဒီကိလေသာတွေ ဖြစ်ပုံကို ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်နဲ့ သေချာမသိကြပါဘူး။ ဘာကြောင့် ကျွန်တော်တို့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေ ဖြစ်ရတာလဲဆိုတော့ ရှေ့စိတ်မှာ ဖြစ်ပေါ်သွားတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေကို နောက်စိတ်က သတိနဲ့အမှန်မမြင်နိုင်လို့ နောက်စိတ်မှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတွေ လိုက်တာပါ။

ကျွန်တော် ဥပမာလေးတစ်ခု ပေးပါမယ်။ သတ္တဝါတိုင်းက ချမ်းသာကို အလိုရှိကြတယ်။ ချမ်းသာတာက ရှေ့စိတ်၊ အလိုရှိတာက နောက်စိတ်ပါ။ နာမှာလည်း အလွန်ကြောက်ကြတယ်။ နာတာက ရှေ့စိတ်၊ ကြောက်တာက နောက်စိတ်ပါ။ တရားလည်း သိချင်ကြတယ်။ တရားဆိုတာ မြင်လည်း တရားပဲ၊ ကြားလည်း တရားပဲ။ ရှေ့စိတ်ကို မသိတာက နောက်စိတ်မှာ မောဟလိုက်နေလို့ပါ။

ချမ်းသာတယ်ဆိုတဲ့ သုခဝေဒနာလေးကို နောက်စိတ်က သတိနဲ့ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အောက်မေ့နိုင်လိုက်တာနဲ့ လောဘငြိမ်းပါတယ်။ နာတာက ဒုက္ခဝေဒနာလို့ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ နောက်စိတ်က သတိလိုက်တာနဲ့ ကြောက်တယ်ဆိုတဲ့ ဒေါသလည်းငြိမ်းပါတယ်။ ရှေ့စိတ်တွေမှာ ရုပ်တွေ နာမ်တွေ ပေါ်သွားတယ်လို့ နောက်စိတ်က သတိပြုမိလိုက်တာနဲ့ မောဟလည်းငြိမ်းပါတယ်။

မဇ္ဈိမပဋိပဒါ – အစွန်းလွတ်တဲ့လမ်း

ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ အားလုံး ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို မြန်မာလို ပြန်လိုက်ရင် အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်ပေါ့နော်။ အလယ်အလတ်ဆိုတော့ ကျွန်တော်က စဉ်းစားတယ်။ အလယ်အလတ်ပဲ။ လောဘကလည်း အစွန်းတစ်ဖက်။ ဒေါသကလည်း အစွန်းတစ်ဖက်။ အလယ်အလတ်ဆိုရင် ဘယ်လိုလဲဆိုတော့ လောဘလည်း နည်းနည်းလျှော့၊ ဒေါသလည်း နည်းနည်းလျှော့ပေါ့နော်။ အဲဒါကို အလယ်အလတ်လို့ ဒီလို စဉ်းစားတတ်ကြတယ်။ မဟုတ်ပါဘူး။

လောကအမြင်ကတော့ သူငယ်ချင်းတွေ ရန်ဖြစ်ရင် ဟိုဘက်လည်း မလိုက်၊ ဒီဘက်လည်း မလိုက်၊ ကြားနေမှာ။ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် ချတာကိုး၊ စွဲထားတာ။ ပွတ်ကာသီကာလေး ရှောင်၊ သဘောက။ ကြားနေမှာ။ အဲ့လို ဖြစ်နေတုန်းပဲ။ ကျွန်တော်တို့က ထင်တဲ့ လောကအမြင်ကတော့ လောဘလည်း လျှော့ကွာ၊ ဒေါသလည်း သိပ်မဖြစ်နဲ့ လျှော့ကြပါ၊ ဒါကို အလယ်အလတ်လို့ ဒီလို ထင်တတ်ကြတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်တစ်ခု ကျွန်တော် မြတ်စွာဘုရားကြောင့် ဘာသိလာလဲဆိုတော့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟရဲ့ Link လေးတစ်ခုကို စသိလိုက်တယ်။ လောဘနှင့် ဒေါသတို့က အမှန်မသိတတ်တဲ့ မောဟကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အမှန်သိရင် မောဟကို ပယ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် တရားအသိ ကုသိုလ်စိတ်နဲ့ လောကဓံရဲ့ ထွက်မြောက်ရာမှန်ကို သိမြင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

လောကဓံနှင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ

လောကဓံဆိုတာ လောကမှာ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတွေက တွဲလျက်ရှိတာပါ။ အလင်းလည်း တွေ့မှာ ဖြစ်သလို အမှောင်လည်း တွေ့ရမှာပါ။ ချီးမွမ်းမှုလည်း ရှိသလို နှိမ့်ချမှုကိုလည်း ကြုံရမှာပါ။ လောကဓံရဲ့ သဘာဝပါ။ လူတိုင်း တွေ့ရမှာပါ။ မြတ်စွာဘုရားတောင်မှ မလွတ်နိုင်ပါဘူး။

ဒါကြောင့် အစွန်းနှစ်ပါးမှ လွတ်တဲ့ ထွက်မြောက်ရာကို ညွှန်ပြသွားတာပါ။ ကောင်းတဲ့ လောကဓံရဲ့ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သိရမယ်။ ဆိုးတဲ့ လောကဓံရဲ့ အပြစ်ကိုလည်း သိရမယ်။ အကောင်းအဆိုး လောကဓံများမှ လွတ်တဲ့ ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း သိရမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

သာယာဖွယ်ဆိုလျှင် လောဘနှင့် ကပ်ငြိတတ်ပြီး၊ အပြစ်ဆိုလျှင် ဒေါသနှင့် ကပ်ငြိတတ်ပါတယ်။ စိတ်က နှစ်ခုစလုံးကို လက်ခံနိုင်တဲ့ အသိနဲ့ သမာဓိစိတ်ခွန်အား ရှိမှ ဥပေက္ခာစိတ်နဲ့ အညီအမျှ နေနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အကောင်းနဲ့ တွေ့လို့ လောဘမဖြစ်သလို အဆိုးနဲ့ တွေ့လို့လည်း ဒေါသမဖြစ်ပါ။ လောက၏ သဘာဝကို အမှန်သိမြင်သောကြောင့် မောဟပယ်ပြီး လောဘစွန်း၊ ဒေါသစွန်းတို့မှ လွတ်ပြီး ဥပေက္ခာဖြင့် နေနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လောဘငြိမ်းခြင်းနှင့် နိဗ္ဗာန်

မြတ်စွာဘုရားက ဓမ္မစကြာမှာ ဘာဟောလဲ။ မင်းတို့ရဲ့ ပြဿနာအားလုံးက လောဘကြောင့် ဖြစ်တာတဲ့။ လောဘ သမုဒယသစ္စာ။ လောဘကြောင့် မင်းတို့ ဘာဖြစ်လဲ။ ဆင်းရဲနေကြရတယ်။ ပူပန်ရတယ်၊ ကြောင့်ကြရတယ်၊ ပူဆွေးရတယ်၊ ငိုကြွေးရတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ဟာတွေ ဆုံးရှုံးမှာ ကြောက်လို့၊ ပျက်စီးမှာ ကြောက်လို့။ ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာလို့ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ လောဘကြောင့်ပါ။

အဲဒီတော့မှ ဒီ လောဘစွန့်ဖို့သာ ဒီလို ရည်ရွယ်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားက ဘာလုပ်ခိုင်းတာလဲဆိုတာ ကျွန်တော် အခုမှ သဘောပေါက်တယ်။ ဒါန လုပ်ခိုင်းတာ။ စွန့်ခိုင်းတာ။ စွန့်ခိုင်းတယ်ဆိုတာ ပစ္စည်းစွန့်တာ မဟုတ်ဘူး၊ အဓိကက ပစ္စည်းနောက်ကွယ်က ဘာကို စွန့်ချင်တာလဲ။ လောဘကို စွန့်ချင်တာ။ လောဘစွန့်ဖို့ မင်းတို့ ပေးရ ကမ်းရ လှူဒါန်းရ ပူဇော်ရ။ ဒီဟာ ဘာလုပ်တာလဲ။ လောဘစွန့်တာ။

တရားအားထုတ်သည်ဆိုခြင်းမှာ မတရားမှုတွေ ရှိနေသဖြင့် တရားအားထုတ်ကြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ မမြဲသည့် အနိစ္စကို မြဲသည့်အနေ နိစ္စဖြင့် စွဲလမ်းသိမ်းပိုက်တတ်သော လောဘ၊ ဆင်းရဲသည့်သဘော ဒုက္ခကို ချမ်းသာသည့်အနေ သုခအဖြစ် ခံစားချင်သော လောဘ၊ ကိုယ်မပိုင်၊ မိမိအလိုအတိုင်း မဖြစ်သည့် အနတ္တကို မိမိအလိုအတိုင်းအစိုးရသည့် အတ္တအားဖြင့် သိမ်းပိုက်တတ်သော လောဘရှိနေသဖြင့် မတရားဖြစ်နေကြရပါတယ်။ လောဘအရင်းခံကြောင့် မတရားမှုများရှိနေသဖြင့် လောဘကို ပယ်သတ်နိုင်ရန် တရားအားထုတ်ကြရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

အနိစ္စမြင်လျှင် မြဲချင်တဲ့ လောဘငြိမ်းပါတယ်။ လောဘငြိမ်းခြင်းသည် နိဗ္ဗာန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုက္ခမြင်လျှင် ချမ်းသာချင်တဲ့ လောဘငြိမ်းပါတယ်။ လောဘငြိမ်းခြင်းသည် နိဗ္ဗာန် ဖြစ်ပါတယ်။ အနတ္တမြင်လျှင် အလိုမပြည့်တဲ့ လောဘငြိမ်းပါတယ်။ လောဘငြိမ်းခြင်းသည် နိဗ္ဗာန် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ ရှေ့စိတ်ပြီး နောက်စိတ်မှာ သတိရှိသွားလို့ရှိရင် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟငြိမ်းသွားမယ်။ ဒီလောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟငြိမ်းတာက နိဗ္ဗာန်ပဲ။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဘယ်လိုငြိမ်းလဲဆိုတာက ရှေ့စိတ်ပြီးနောက်စိတ်မှာ သတိလိုက်တဲ့အတွက် လောဘလည်းငြိမ်းသွားတယ်။ ကုသိုလ်နဲ့အကုသိုလ်က ပြိုင်မဖြစ်ဘူး။ သတိဆိုတဲ့ကုသိုလ်ရှိလိုက်တာနဲ့ လောဘလည်းငြိမ်း၊ ဒေါသလည်းငြိမ်း၊ မောဟလည်းငြိမ်းပါတယ်။ တဒင်္ဂငြိမ်းရင် တဒင်္ဂနိဗ္ဗာန်ပဲ၊ အပြီးငြိမ်းရင် အပြီးနိဗ္ဗာန်ပဲ။

လောဘကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ရမလဲ

ကျွန်တော် တစ်ခု အရေးကြီးတာ ပြောချင်ပါတယ်။ တဏှာကို တိုက်ရိုက် မပယ်နဲ့။ ဥပမာတစ်ခု ပေးပါမယ်။ လက်မှာ ကော်ရည် ကပ်သွားရင် လက်နဲ့ သွားသုတ်ရင် လက်ပဲ ကပ်မှာပဲ။ အဲဒီအတိုင်းပဲ တဏှာ မပယ်နဲ့။ အဝိဇ္ဇာ အဖုံးကို ဖွင့်။ အဝိဇ္ဇာဆိုတဲ့ cover အဖုံးကိုသာ ဖွင့်လိုက်။ Cover အဖုံး အဝိဇ္ဇာ ခြံရံနေလို့ ကော်ရည်က လုံနေတာ။ အဝိဇ္ဇာအဖုံးက ခြံရံတော့ လေလုံနေတော့ ဒီကော်ဓာတ်က ခြောက်ပါ့မလား။ မခြောက်ဘူး။ တဏှာကော်ဓာတ်ကို လက်နဲ့ သွားမသုတ်နဲ့။ အဲဒီလက်ပဲ ကပ်မှာပဲ။

ကိုယ်စားကြည့်။ သြော် ဒါလေးက အရသာလေးပါလား။ လျှာနဲ့ ဒီအစာနဲ့ တိုက်လို့ရှိရင် အကြောင်းတရားနှစ်ခု။ လက်နှစ်ခု တိုက်ရင် လက်ခုပ်သံ ပေါ်တယ်။ အကြောင်းအကျိုးကို ဆင်ခြင်ပြီ။ လျှာနဲ့ အစာလေး တိုက်လို့ ဘာလေး ပေါ်သွားလဲ။ အရသာလေး ပေါ်သွားတာ။ အဲဒီလို သိလိုက်တာနဲ့ စားလို့ကောင်းလိုက်တာဆိုတဲ့ စိတ်က မလာတော့ဘူး။ အဝိဇ္ဇာအဖုံးကို ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ တဏှာ ချုပ်ပြီးသားပဲ။ ပြီးပြီ။ လွယ်လွယ်လေးရယ်။ ဝိပဿနာဆိုတာ။

အဲဒီလို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် အနတ္တသဘော။ အကြောင်းနှစ်ခု တိုက်ဆိုင်ရင် အကျိုးတရားက သူ့သဘောသူဆောင် ဖြစ်တယ် ကိုယ်နဲ့ မဆိုင်ဘူးဆိုရင် အဲဒီ အရသာ ကိုယ်နဲ့ မဆိုင်ဘူး။ လုပ်တဲ့သူနဲ့။ ကိုယ်နဲ့ မဆိုင်ရင် ဘယ်တော့မှ လောဘ၊ ဒေါသက မလာတော့ဘူး။ အခုက ကိုယ်နဲ့ ဆိုင်နေလို့ ဘာဖြစ်နေတာလဲ။ လောဘ၊ ဒေါသတွေ ဖြစ်တာလေ။

ကိုယ်နဲ့ မဆိုင်ဘူးလို့ သိဖို့က အနတ္တရဲ့ အကြောင်းအကျိုးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သဘောပေါက်ရမယ်။ အကြောင်းတရားနှစ်ခု တိုက်လို့ရှိရင် အကျိုးတရားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ လျှာနဲ့ အစာနဲ့ တိုက်တာတော့ ကိုယ်က တိုက်ရတာပေါ့။ အကြောင်းတရား။ အဲဒီနှစ်ခု တိုက်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကျိုးတရားက ကိုယ်နဲ့ မဆိုင်တာ။ ပြီးပြီလေ။ ဒီဉာဏ်ပဲ လိုချင်တာ။ အဲဒီလို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်သိဖို့က သမာဓိ လိုတယ်။ သမာဓိရှိရင် ဟာ ဟုတ်ပါလားဆိုတာ သူ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ရသွားလိမ့်မယ်။

နိဂုံး

သဘာဝဟူသည် ထင်ရှားရှိသောတရားမှာ ရုပ်တရားနှင့် နာမ်တရားသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဘာဝတရားဖြစ်သည့် ရုပ်နာမ်တို့၏ သဘောမှာ အကြောင်းမတိုက်ဆိုင်မီက မရှိသေးခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် အကြွင်းအကျန်မရှိ ချုပ်ပျောက်ခြင်း (အနိစ္စ)၊ အဖြစ်အပျက်ဖြင့် နှိပ်စက်နေသည့် ချမ်းသာမဖက် သက်သက် ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)၊ ပိုင်လို့လည်းမရ ပိုင်သူလဲမရှိသည့် (အနတ္တ) သဘောသာရှိနေကြောင်း သဘာဝ၏ သဘောကို သဘောပေါက်နားလည်ခွင့် ရလာသည်နှင့် သမုတိနယ်တွင်း သမုဒယစွဲလမ်းမှုတို့ လျော့ပါးလာပြီး မိမိတို့၏ ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော ကာယံ ဝစီကံ မနောကံ တို့ဖြင့် မိမိတို့ပါတ်ဝန်းကျင်နှင့် လောကကောင်းကျိုးများကို သယ်ပိုးနိုင်လာမည် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သင်တို့ လောဘကို တိုက်ရိုက်မပယ်ပဲ အဝိဇ္ဇာအဖုံးကို ဖွင့်ခြင်းဖြင့်၊ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်မှာ သတိရှိခြင်းဖြင့်၊ အကြောင်းအကျိုးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိမြင်ခြင်းဖြင့် လောဘငြိမ်းစေနိုင်ပါတယ်။ လောဘငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ဒီဘဝမှာပဲ တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါက ကျွန်တော် သင်တို့အတွက် ရှင်းပြလိုက်တဲ့ လောဘအကြောင်း အနက်ရှိုင်းဆုံး သင်ခန်းစာပါ။

Dr. Soe Lwin (Mandalay)