ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာအောင် လုပ်နည်းနှင့် Stress ကို သီလ သမာဓိ ပညာဖြင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ခင်ဗျားမေးထားတဲ့ မေးခွန်းက တကယ့်ကို အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ ကျွန်တော်က ဒီမေးခွန်းကို အတော်လေးကြိုက်တယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီမေးခွန်းထဲမှာ ဘဝရဲ့ အဓိကပြဿနာတစ်ခုလုံး ပါနေလို့ပါပဲ။ ကိုယ်နာပြီး စိတ်နာလာရင် stress ဖြစ်ပါတယ်၊ ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာရင် stress မဖြစ်ပါဘူး ဆိုတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ အမြင်က လုံးလုံးလျားလျား မှန်ကန်ပါတယ်။ ဒီအချက်က တရားရဲ့ နှလုံးသားပါပဲ။

ကိုယ်နာခြင်းနှင့် စိတ်နာခြင်း – ခွဲခြားသိမြင်ရမည့် အမှန်တရား

ပထမဆုံး ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်တာက ကိုယ်နာတာ နဲ့ စိတ်နာတာ က လုံးလုံးလျားလျား မတူဘူးဆိုတာပါ။ ကိုယ်နာတာဆိုတာ ဝေဒနာ ပါပဲ။ ဒီဝေဒနာက သဘာဝတရားပါ။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ထိမှု၊ နာကျင်မှု၊ ပူလောင်မှု၊ အေးစက်မှု၊ ဒီလိုမျိုး အမျိုးမျိုးသော ခံစားချက်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာက သဘာဝပါပဲ။ ဒါက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားချက် ဖြစ်တယ်။ ဒီဝေဒနာက အနိစ္စ ပါ။ ဖြစ်လည်း ဖြစ်တယ်၊ ပျက်လည်း ပျက်တယ်။ အမြဲတမ်း မတည်တံ့ဘူး။

ဒါပေမဲ့ စိတ်နာတာ က ဘာလဲ။ စိတ်နာတာဆိုတာ ကျွန်တော်တို့က ဒီဝေဒနာကို “ ငါ” နဲ့ သိမ်းပိုက်လိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်လာတာပါ။ “ ငါ့ကိုယ်က နာနေတယ်၊ ငါဆင်းရဲနေတယ်၊ ငါဒုက္ခရောက်နေတယ်” ဆိုပြီး အတ္တ နဲ့ ယူလိုက်တဲ့အခါ စိတ်ကပါ နာသွားတာပါ။ ဒါက မနောပိုင်းဆိုင်ရာ ဆင်းရဲမှု ဖြစ်သွားတယ်။ ဒီနေရာမှာ stress က ဝင်လာတာပါ။

ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်တာက ဒီလိုပါ။ ဥပမာ ခင်ဗျားက ခေါင်းကိုက်နေတယ်ဆိုပါစို့။ ခေါင်းကိုက်တာက ဝေဒနာပါ။ ဒါက သဘာဝပါ။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားက “ ငါ့ခေါင်းက ဘာလို့ ဒီလောက်ကိုက်နေရတာလဲ၊ ငါဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဒါက ဘယ်တော့မှ ပျောက်မှာဲ၊ ငါအလုပ်လုပ်လို့ မရတော့ဘူး” ဆိုပြီး စဉ်းစားလာတယ်ဆိုရင် စိတ်ကပါ နာသွားပြီ။ stress က ဖြစ်သွားပြီ။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားက ခေါင်းကိုက်နေတာကို “ ဒါက ဝေဒနာလေးပဲ၊ ဖြစ်လည်း ဖြစ်တယ်၊ ပျက်လည်း ပျက်တယ်၊ ငါ့ဟာ မဟုတ်ဘူး” ဆိုပြီး အနတ္တ နဲ့ မြင်နိုင်ရင် ကိုယ်က နာနေပေမဲ့ စိတ်က မနာဘူး။ stress က မဖြစ်ဘူး။

စိတ်မနာအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ – အနတ္တအမြင်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်း

ခင်ဗျားမေးတာက စိတ်မနာအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရပါမလဲ ဆိုတာပါ။ ဒီမေးခွန်းကို ကျွန်တော် နှစ်မျိုးနဲ့ ဖြေပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခုက လောကအမြင် နဲ့ ဖြေပြမယ်၊ နောက်တစ်ခုက ဓမ္မအမြင် နဲ့ ဖြေပြမယ်။

လောကအမြင်ဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း

လောကမှာ ကျွန်တော်တို့က မိုးရွာတာ၊ လေတိုက်တာ၊ ပူတာ၊ အေးတာ၊ ဒီလိုမျိုး သဘာဝဖြစ်စဉ်တွေကို မြင်ကြတယ်။ လေပြေလေညှင်းလေး တိုက်ရင် ကြိုက်လား။ ကြိုက်တယ်။ မုန်တိုင်းကြီးကို ကြိုက်လား။ မကြိုက်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ လေပြေလေညှင်းကလည်း ဘာကြောင့် ဖြစ်တာလဲ၊ မုန်တိုင်းကလည်း ဘာကြောင့် ဖြစ်တာလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ သဘာဝပဲ ဖြစ်တာ။ ဘယ်သူမှ ကျွန်တော်တို့ကို ညှဉ်းပန်းဖို့ လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ သဘာဝဆိုတာ သူ့သဘောသူ ဖြစ်တာပါ။

ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာတွေလည်း အတူတူပါပဲ။ သုခဝေဒနာ (သာယာတဲ့ ခံစားချက်)၊ ဒုက္ခဝေဒနာ (နာကျင်တဲ့ ခံစားချက်)၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာ (မသာမယာ ခံစားချက်) ဆိုပြီး သုံးမျိုးရှိတယ်။ ဒါတွေက သဘာဝပါ။ ဘယ်သူမှ ကျွန်တော်တို့ကို ဒုက္ခပေးဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ ဝေဒနာဆိုတာ ဖြစ်လည်း ဖြစ်တယ်၊ ပျက်လည်း ပျက်တယ်။ ဒါကို သိလိုက်တာနဲ့ ကိုယ်နာပေမဲ့ စိတ်က မနာတော့ဘူး။

ကျွန်တော်က ဒီလိုလေး နားလည်အောင် ပြောချင်ပါတယ်။ တွေးလို့ ဆင်းရဲတာကို သိသွားတာ။ တွေးရင် ဆင်းရဲတယ်။ အဲဒီ တွေးတာက သညာ ပါ။ ကျွန်တော်တို့က “ ငါနာနေတယ်၊ ငါဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်တော့မှ ပျောက်မှာဲ” ဆိုပြီး အတွေးတွေနဲ့ stress ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ မတွေးလို့ရှိရင် stress က ကင်းတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်က Rest In Peace (သေမှ အေးချမ်းတယ်)၊ Sleep In Peace (အိပ်မှ အေးချမ်းတယ်) ဆိုတာတွေ သိလာတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သေသွားရင်လည်း မတွေးတော့ဘူး၊ အိပ်ပျော်သွားရင်လည်း မတွေးတော့ဘူး။ အဲဒီတော့ Live In Peace (အသက်ရှင်ရင်း အေးချမ်းတယ်) ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတော့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တဲ့ နေရာမှာ တွေးစရာ မလိုတော့ဘူး။ မတွေးရင် stress က မရှိဘူး။

ဓမ္မအမြင်ဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း

မြတ်စွာဘုရားက “ ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာစေနဲ့” ဆိုတဲ့ သင်ကြားချက်ကို ပေးထားပါတယ်။ ဒီသင်ကြားချက်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး ခန္ဓာငါးပါးကို အတ္တနဲ့ “ ငါ” ၊ “ ငါ့ဥစ္စာ” လို့ မယူဘူးဆိုရင် ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာဘူး ဆိုတာပါ။ အနတ္တ အနေနဲ့ မြင်နိုင်ရင် ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာဘူး။

ကျွန်တော် ရှင်းပြပါမယ်။ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး ခန္ဓာငါးပါး ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ပါ။ ဒါတွေကို “ ငါ” လို့ သိမ်းပိုက်လိုက်ရင် ကိုယ်နာတာနဲ့ “ ငါနာတယ်” လို့ ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီတော့ စိတ်ကပါ နာသွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ အနတ္တ နဲ့ မြင်လိုက်ရင် “ ကိုယ်နာတာက ဝေဒနာလေးပဲ၊ ငါ့ဟာ မဟုတ်ဘူး” ဆိုတာ သိသွားတယ်။ အဲဒီတော့ ကိုယ်က နာနေပေမဲ့ စိတ်က မနာတော့ဘူး။

ဒီအမြင်က တကယ့်ကို အရေးကြီးပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က “ ငါ့ကိုယ်၊ ငါ့ခေါင်း၊ ငါ့ခြေ” ဆိုပြီး အမြဲတမ်း “ ငါ” နဲ့ သိမ်းပိုက်နေကြတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်နာတိုင်း စိတ်ကပါ နာသွားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ “ ဒါက ရုပ်ပါ၊ ဒါက နာမ်ပါ၊ ဒါက ဝေဒနာပါ၊ ငါ့ဟာ မဟုတ်ဘူး” ဆိုတာ သိလိုက်ရင် စိတ်က လွတ်မြောက်သွားတယ်။ stress က မဖြစ်တော့ဘူး။

Stress က Mind Product ဖြစ်တဲ့အကြောင်း

ခင်ဗျားက stress က mind product ဖြစ်တယ် ဆိုတာ မှန်ကန်စွာ နားလည်ထားပါတယ်။ ကျွန်တော် ဒီအချက်ကို အတိအကျ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

စိတ်သည် အရာရာကို ဦးဆောင်ပြီး၊ အတွေးသည် စိတ်၏ အလုပ် (Mind Product) ဖြစ်သည်။ ဒီစကားက လောကမှာလည်း ရှိတယ်၊ ဓမ္မမှာလည်း ရှိတယ်။ နိုင်ငံတကာမှာလည်း သုတေသနတွေ အားလုံးလုပ်ထားကြတာပါ။ အတွေးဟာ စိတ်ရဲ့ထုတ်ကုန်ဖြစ်တယ်။ ဒီအတွေးက ကောင်းတာလည်း ထုတ်နိုင်တယ်၊ ဆိုးတာလည်း ထုတ်နိုင်တယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ စိတ်ကနေ ထွက်လာတဲ့ Product တစ်ခု ဖြစ်လို့ပါ။

ဈင်ဝါဒမှာ ရှိတယ်။ စိတ်က ကောင်းကင်ကြီးနဲ့ တူတယ်၊ တိမ်တွေက အတွေးနဲ့ တူတယ်။ တိမ်တွေက ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ဖြစ်နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်က ကောင်းကင်ကြီး ရှိတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ရှိတာတော့ စိတ် ပဲ။ ဒီစိတ်ထဲမှာ အတွေးတွေက တစ်ခုပြီးတစ်ခု လိုက်ဖြစ်နေတာ။ ကောင်းကင်ပေါ်မှာ တိမ်တွေ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသလိုပဲ။ စိတ်ကနေ အတွေးတွေ ထုတ်ပေးနေတာ။ ကောင်းတာထုတ်ပေးလိုက်ရင် ကောင်းတဲ့အတွေး ဖြစ်တာပဲ။ မကောင်းတာ ထုတ်လို့ရှိရင် ဆိုးတဲ့အတွေးလည်း ထုတ်နိုင်တယ်။

Stress ဆိုတာလည်း အတွေးတစ်မျိုးပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့က “ ငါနာနေတယ်၊ ငါဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်တော့မှ ပျောက်မှာလဲ၊ ငါအလုပ်လုပ်လို့ မရတော့ဘူး” ဆိုပြီး အတွေးတွေနဲ့ stress ဖြစ်နေတာပါ။ အတွေးက ဟိုအာရုံ ဒီအာရုံတွေ သွားတာများနေရင် စိတ်က လျှော့လို့ မရဘူး။ stress ဖြစ်တဲ့ အာရုံတွေ မရှိတော့ဘူးဆိုရင် stress က ကင်းသွားတယ်။

ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့က တရား Meditation လုပ်တယ်ဆိုတာ တရားလုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ Mind နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဟာတွေကို Practice လုပ်တာ။ Mind wellness, Mental wellness ပါ။ စိတ်ကို Relax လုပ်ရမယ်၊ Release လုပ်ရမယ်။ ဘယ်လိုလဲဆိုတော့ ဝင်လေထွက်လေ ဆိုတဲ့ အာရုံလေးကို Focus လုပ်လိုက်ရင် Release ရတယ်။ အာရုံက တဖြည်းဖြည်း stress ဖြစ်တဲ့ အာရုံတွေ မရှိတော့ဘူး။

သီလ သမာဓိ ပညာဖြင့် Stress ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ခင်ဗျားမေးတဲ့ အဓိကမေးခွန်းက stress က mind product ဖြစ်လို့ စိတ်ကို သီလ သမာဓိ ပညာနဲ့ ဘယ်လို manage လုပ်ရပါမလဲ ဆိုတာပါ။ ကျွန်တော် ဒီမေးခွန်းကို အသေးစိတ် ဖြေပြချင်ပါတယ်။

သီလဖြင့် စိတ်ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း

သီလ ဆိုတာ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် လုံနေအောင် လုပ်တာပါ။ ကာယကံ ဆိုတာ ကိုယ်လုပ်တာ၊ ဝစီကံ ဆိုတာ ပါးစပ်ပြောတာ၊ မနောကံ ဆိုတာ စိတ်တွေးတာပါ။ ဒီသုံးခုကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရင် သီလ ရှိတယ်။

ဥပမာ ခင်ဗျားက ဒေါသထွက်နေတယ်ဆိုပါစို့။ ဒေါသထွက်တဲ့အခါ ကိုယ်က ချက်ချင်း ပြန်တုန့်ပြန်လိုက်တယ်၊ ပြန်ပြောလိုက်တယ်၊ ပြန်ရန်ဖြစ်လိုက်တယ်။ အဲဒီတော့ သီလ က ပျက်သွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားက “ ငါ ဒီလောက်ပြောလိုက်ရတာပဲ၊ ဘာကြောင့် ဒီလောက်ထိ ငါပြောသွားတာလဲ” ဆိုတာ နောက်ကျ ပြန်ဆင်ခြင်တယ်ဆိုရင် သီလ ကို ပြန်ထိန်းနိုင်တယ်။ Control (ထိန်းချုပ်ခြင်း) အဆင့်ကို စကြိုးစားရတယ်။

ဥပမာ သတိ က ဈေးဝယ်သွားရင် မကောင်းတာ ထည့်ပေး ဘယ်သူမှ မယူဘူး။ ကောင်းတာနဲ့ လဲပေးရတာ။ ဘာလို့လဲ သတိ က လုပ်တာ။ သတိ က ရွေးချယ်တယ်။ ကောင်းတာကိုပဲ ရွေးချယ်တယ်၊ မကောင်းတာ မရွေးဘူး။ သတိလေးနဲ့သာ Handle လုပ်နိုင်ရင် ကောင်းတာလေးတွေ ဖြစ်လာမယ်။ ကုသိုလ်တရားတွေ ဖြစ်လာမယ်။ ပြောသင့်လား၊ မပြောသင့်လား၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ရင် ပြောမယ်၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ရင် မပြောနဲ့။ သတိနဲ့ ကျွန်တော်တို့ Manage လုပ်လိုက်လို့ ရှိရင် ပြီးသွားပြီ။

ကျွန်တော် တယ်လီဖုန်းလေးနဲ့ ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ ကျွန်တော် ပြင်စာမှာ လုပ်တော့ နိုင်ငံခြားသား တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ ကျွန်တော်တို့က WHAT Program ဆိုတာလေး လုပ်လိုက်တယ်။ တယ်လီဖုန်းကြီးကို ၆ ပေလောက်၊ ၆ ပေ ၂ ပေ ဖုန်းကြီးနဲ့ လူတွေက ကပ်နေတာ။ အဲဒီနိုင်ငံခြားသားကို ပြောတာပေါ့။ ဒါက Life နဲ့တူတယ်။ Receiving and Responding။ မြင်ကြားနံစားထိက Receiving။ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံက Responding။ ဒီဟာကို Mindfulness နဲ့ တို့ Handle လုပ်တာ။ ဒါဆိုရင် မင်း Life က အိုကေပဲ။

သမာဓိဖြင့် စိတ်ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း

သမာိဆိုတာ စိတ်က အာရုံတစ်ခုပေါ်မှာ တည်ငြိမ်နေတာ ပါ။ သမာဓိ ရှိရင် စိတ်က ဟိုအာရုံ ဒီအာရုံ မပျံ့လွင့်တော့ဘူး။ stress က ကင်းသွားတယ်။

ကိုယ့်စိတ်ပါဝါ (Power) ရှိမှ ထိန်းလို့ရတာ။ သမာဓိအားလေး ရှိလာရင် နည်းနည်းထိန်းနိုင်လာတယ် စိတ်ကလေးက ကိုယ်က။ သမာဓိလေးလည်း တည်ဆောက်မယ်၊ တရားလေးလည်း အားထုတ်မယ်၊ သမာဓိလေးလည်း ရှိမယ်၊ ဉာဏ်လည်း ယှဉ်စဉ်းစားတတ်ရင် ပြောပြီးမှ နောင်တရတာတွေ မရှိတော့ဘူး။

ဝင်လေထွက်လေ ကို မှတ်တာက သမာဓိ တည်ဆောက်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။ ဝင်လေထွက်လေ မှတ်လိုက်ရင် အဲဒီ ဘာမှ မတွေး… stress က ကင်းသွားတယ်။ အိပ်မပျော်ဘူး ဆိုတာ အတွေးပြန်ဖြစ်နေပြီး stress ပြန်ဖြစ်နေတာ။ ဝင်လေထွက်လေလေး မှတ်လိုက်တော့ stress မရှိဘူး။ မတွေးရင် Rest ရပါတယ်။ Rest In Peace လုပ်ချင်တာလား၊ Sleep In Peace လုပ်ချင်တာလား၊ Live In Peace လုပ်ချင်တာလား။ ကိုယ်ကြိုက်တာ ကိုယ်ရွေးလို့ ရတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်ကို Relax လုပ်ရမယ်။ ကျွန်တော်က Cooked vegetables ဖြစ်ရမယ် လို့ ပြောတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်လေး ခေါင်းကနေခြေထောက် Scanning လုပ်လိုက်ပါ။ စိုက်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဘယ်နေရာ တင်းနေလဲ၊ တောင့်နေလဲ။ တစ်ခါတည်း လုပ်လို့ရတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို Scan လုပ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ခါတည်း ခေါင်းကနေ ခြေထောက် သတိနဲ့ကြည့်လိုက်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို Adjust လုပ်လို့ရတယ်။ Body က Relax လုပ်ရင် Mind ကို Release လုပ်ရမယ်။ စိတ်ကို လျှော့ချတတ်ဖို့ လိုတယ်။ စိတ်က ဘယ်လို လျှော့ချရလဲဆိုတော့ ဝင်လေထွက်လေ ဆိုတဲ့ အာရုံလေးကို Focus လုပ်လိုက်ရင် Release ရတယ်။

ပညာဖြင့် စိတ်ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ပညာ ဆိုတာ အမှန်တရားကို သိမြင်ခြင်း ပါ။ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး ခန္ဓာငါးပါးကို အတ္တနဲ့ “ ငါ” ၊ “ ငါ့ဥစ္စာ” လို့ မယူဘူးဆိုရင် ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာဘူး။ အနတ္တ အနေနဲ့ မြင်နိုင်ရင် ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာဘူး။

ပညာ ဆိုတာ လောကနောက်ကွယ်က သဘာဝရုပ်နာမ်တွေကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်ပြီး ဆင်းရဲခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းဖြစ်တဲ့ “ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ” ကို ပယ်ရှားနိုင်တဲ့ သတ္တိ ပါ။ မောဟ ကြောင့် အမှန်တရားကိုသိမြင်နိုင်တဲ့ ပညာမဖြစ်တာပါ။ မောဟ ကို သတိ နဲ့ပယ်နိုင်ရင် ပညာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ နမောတဿ” ရွတ်လိုက်တဲ့အခိုက်မှာ ဘာဖြစ်လဲ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းပေါ်ရောက်သွားပြီ၊ ဓမ္မလမ်းပေါ်ရောက်သွားပြီ။ ပါးစပ်ကရွတ်တာက သီလ။ စိတ်က အာရုံတစ်ခုပေါ်မှာတည်သွားတာက သမာဓိ။ ပါးစပ်ကရွတ်လိုက်တာကို သီလ လို့သိတာက ပညာ။ “ နမောတဿ” ရွတ်တာတောင်မှ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေက ဘယ်မှာဖြစ်နေလဲဆိုတော့ ပစ္စုပ္ပန်အခိုက်မှာပဲဖြစ်နေတာပါ။ ပစ္စုပ္ပန်ကိုသိလို့သာ ဒါတွေပြောနိုင်လာတာ။ ပစ္စုပ္ပန်ကိုအောက်မေ့နိုင်တဲ့သတိကြောင့် ဉာဏ်ဖြစ်လာတာပါ။

ဝေယျာဝစ္စ လုပ်တယ်ဆိုတာ သီလ ကုသိုလ်ပါ။ လုပ်တဲ့အာရုံပေါ်မှာ စူးစိုက်ပြီး လုပ်နေတာက သမာဓိ ပါ။ ကူညီလုပ်ပေးနေတယ်ဆိုတာ စေတနာ က လုပ်တာပါ။ ပုဂ္ဂိုလ် (“ ငါ” ) ကလုပ်တာ မဟုတ်ပါ။ လောကနောက်ကွယ်က အမှန်တရားကို သိမြင်သွားတာက ပညာ ပါ။ ဘဝကို သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာနဲ့ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ဆည်းရတာကို ပဲ တရားအလုပ် အားထုတ်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။

Stress ကင်းသော ဘဝနေနည်း – သီလ သမာဓိ ပညာဖြင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ကျွန်တော် နိဂုံးချုပ်ပြောချင်တာက stress ကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ သီလ သမာဓိ ပညာ သုံးခုလုံး လိုအပ်ပါတယ် ဆိုတာပါ။

သီလ ဖြင့် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ထိန်းသိမ်းပါ။ သတိ နဲ့ ကောင်းတာကိုပဲ ရွေးချယ်ပါ၊ မကောင်းတာ မလုပ်ပါနဲ့။ ပြောသင့်လား၊ မပြောသင့်လား၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ရင် ပြောမယ်၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ရင် မပြောနဲ့။

သမာဓိ ဖြင့် စိတ်ကို အာရုံတစ်ခုပေါ်မှာ တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ပါ။ ဝင်လေထွက်လေ ကို မှတ်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို Relax လုပ်ပါ။ စိတ်ကို Release လုပ်ပါ။ မတွေးရင် stress က ကင်းသွားတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တဲ့ နေရာမှာ တွေးစရာ မလိုတော့ဘူး။

ပညာ ဖြင့် အမှန်တရားကို သိမြင်ပါ။ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး ခန္ဓာငါးပါးကို “ ငါ” ၊ “ ငါ့ဥစ္စာ” လို့ မယူပါနဲ့။ အနတ္တ အနေနဲ့ မြင်ပါ။ ကိုယ်နာတာက ဝေဒနာလေးပဲ၊ ငါ့ဟာ မဟုတ်ဘူး။ ဝေဒနာဆိုတာ ဖြစ်လည်း ဖြစ်တယ်၊ ပျက်လည်း ပျက်တယ်။ သဘာဝပဲ ဖြစ်တာ။

ဒီလိုလေးတွေ နားလည်ခွင့်တွေ ရသွားတဲ့အတွက် ဘဝထဲမှာ နေရ ထိုင်ရတာ ပိုလွယ်ကူသွားမှာပါ။ လောကမြင်ကတော့ ကိုယ်နာပြီး စိတ်နာကြတာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မအမြင်ရှိလာတဲ့အတွက် ဘဝထဲမှာ ကျွန်တော်တို့က ဘယ်လိုနေရမယ် ဘယ်လိုထိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ အမြင်တွေ ပြောင်းလာတယ်။ တရားကျေးဇူး တအားကြီးတယ်။

ကျွန်တော် ခင်ဗျားကို အားပေးချင်ပါတယ်။ Stress free ဖြစ်စေချင်ပါတယ်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးကို နေစေချင်တာ။ တရားပွဲ၊ တရားစခန်းဆိုကတည်းကိုက လူတွေက တစ်မျိုးကြီးဖြစ်သွားရော၊ stress တွေ ဝင်လာတတ်တယ်။ အဲဒီ stress ကို ကျွန်တော်က မရှိစေချင်ဘူး။ Let’s learn. ကျွန်တော်က အသိဉာဏ်ပဲလိုချင်တာ။ မေးရဲစေချင်တယ်။ မေးပါ ပြောပါ stress မရှိပါနဲ့၊ အေးဆေးလေး စိတ်ထဲမှာထားပါ။

ဒီလိုလေးတွေ နားလည်လာရင် ခင်ဗျားရဲ့ ဘဝက ပိုပြည့်စုံလာမှာပါ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ သုံးခုလုံးနဲ့ stress ကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်လာမှာပါ။ ကိုယ်နာပြီး စိတ်မနာတော့ဘူး။ Stress က ကင်းသွားတယ်။ Live In Peace ဖြစ်သွားမှာပါ။

သာဓု၊ သာဓု၊ သာဓု။

Dr. Soe Lwin (Mandalay)