The Nature of Preceding Mind and Subsequent Mind
Today, I would like to explain a fundamental foundation of Vipassana called "Preceding Mind" and "Subsequent Mind". This concept is a very important key to understanding our mental processes and practically applying Vipassana.
The Meaning of Preceding Mind and Subsequent Mind
Preceding Mind refers to the effects that arise naturally at the six sense doors—eye, ear, nose, tongue, body, and mind—whenever a sense object collides with a sense organ. For example, seeing consciousness arising from the collision of the eye and a visual object, or hearing consciousness arising from the collision of the ear and sound, are Preceding Minds. These Preceding Minds arise as the Five Aggregates—Consciousness, Mind & Matter, Six Sense Bases, Contact, and Feeling—and they are the objects of observation, the Truth of Suffering (Dukkha Sacca).
Subsequent Mind is the mind that arises at the mind door (Mano) after the Preceding Mind has arisen and ceased, taking the object left by that Preceding Mind as its condition. Because the Subsequent Mind only gets to know the object of the Preceding Mind, in seeing, hearing, smelling, eating, touching, and thinking, the mind knows only the object of the Preceding Mind. In this Subsequent Mind, the causes of the Truth of the Origin of Suffering (Samudaya Sacca)—Ignorance, Craving, Clinging, Mental Formations, and Karma—can arise.
Understanding through Practical Examples
ကျွန်တော်သည် ဤသဘောတရားကို နေ့စဉ်ဘဝတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ဥပမာများဖြင့် ရှင်းပြလိုပါသည်။ “ ဒေါ့” လို့ကြားတာက ရှေ့စိတ်၊ “ ခွေး” လို့သိတာက နောက်စိတ်ဖြစ်ပါသည်။ နားက “ ဒေါ့” ဆိုသော အသံကိုသာ ကြားရသော်လည်း မနောက “ ခွေး” ဟု သညာဖြင့် သိသွားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ “ လင်းတာမြင်တာက ရှေ့စိတ်၊ နေ့လို့သိတာက နောက်စိတ်” ၊ “ မှောင်တာမြင်တာက ရှေ့စိတ်၊ ညလို့သိတာက နောက်စိတ်” ဖြစ်ပါသည်။ မျက်စိသည် လင်းခြင်းမှောင်ခြင်းကိုသာ မြင်နိုင်ပြီး “ နေ့” “ ည” ဟူသော သညာသည် မနော၌ပေါ်ပေါက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရေကိုကြည့်သောအခါ “ ကြည်နေတဲ့အရောင်မြင်တာက ရှေ့စိတ်၊ ရေလို့သိတာက နောက်စိတ်” ဖြစ်ပါသည်။ “ ဖြူတာမြင်တာက ရှေ့စိတ်၊ နွားနို့လို့သိတာက နောက်စိတ်” ဖြစ်ပါသည်။ မျက်စိသည် အရောင်သက်သက်ကိုသာ မြင်နိုင်ပြီး “ ရေ” “ နွားနို့” ဟူသော ပညတ်အမည်များသည် မနော၌ သညာဖြင့် ပေါ်ပေါက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဈေးဝယ်သွားသောအခါ “ ကြည့်တာက ရှေ့စိတ်၊ ရွေးတာက နောက်စိတ်” ဖြစ်ပါသည်။ အဝတ်အထည်များကို မကြည့်ဘဲ ရွေးယူ၍မရနိုင်ပါ။ မျက်စိက အရောင်ပုံသဏ္ဍာန်များကို မြင်ရမှသာ မနောက ကိုယ်ကြိုက်သော အရာကို ရွေးချယ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ “ ဟင်းမြည်းတာက ရှေ့စိတ်၊ ငန်တယ်ချိုတယ်လို့သိတာက နောက်စိတ်” ၊ “ မီးနီမြင်တာက ရှေ့စိတ်၊ ရပ်ရမယ်လို့သိတာက နောက်စိတ်” ဖြစ်ကြပါသည်။
Effect and Cause
Preceding Mind is an effect (result) and has absolutely nothing to do with "you" (your control). Preceding Mind is merely the Resultant Aggregate (Vipaka Khandha) arising due to past Karma. Between cause and effect, the cause concerns you, but the effect does not concern you at all. The effect only concerns the cause. Effects arise naturally according to their own nature only because of the completeness and alignment of causes.
Subsequent Mind is a cause, and it concerns you. Present causes, in the context of Dependent Origination (Paticcasamuppada), are Ignorance, Craving, Clinging, Formations, and Karma. You are concerned only with these causes. After Preceding Minds such as seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking have arisen and ceased, the Subsequent Mind—regarding the object it gets to know—generates wrong knowledge of it as a person or being (Ignorance), delight in that object (Craving), and attachment to that object as 'I' or 'Mine' (Clinging). This leads to exertion through physical, verbal, and mental formations, creating Wholesome and Unwholesome Karma.
Preceding Arising and Passing, Subsequent is the Path
Observing Preceding Mind with Subsequent Mind is Vipassana. It is called Contemplation of Mind (Cittanupassana). If the Consciousness and Mind-Matter of the Preceding Mind are the objects of observation, the Subsequent Mind is the Observing Wisdom (The Five Factors of the Path). However, when Clinging (Upadana) attaches to the Preceding Mind, that Clinging becomes the object of observation, and knowing that Clinging has attached is the Observing Wisdom.
Therefore, in the minds of worldlings (puthujjana), since Wrong View and Craving have not yet been eradicated, consciousnesses that arise due to colliding conditions in seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking are always present as objects of observation. The main point is simply to be able to observe with the Subsequent Mind (the Path Factors) whether Clinging attaches or does not attach to these arisen minds. If Clinging attaches, Clinging is the object of observation; if Clinging does not attach, the Preceding Mind (Consciousness and Mind-Matter) is the object of observation.
Clinging is the Truth of the Origin of Suffering (Samudaya Sacca), and the wisdom that knows Clinging is the Truth of the Path (Magga Sacca). If the Truth of the Path enters, the Truth of the Origin ceases. Two minds cannot exist simultaneously in the mind door. Therefore, if the Path enters the mind, the Origin (Clinging) ceases momentarily (Tadanga). Knowing the arising and passing of the Origin is the Path. Knowing Clinging as Clinging counts as the Path and is Vipassana. The Observing Wisdom is the Truth of the Path, and the Object of Observation is the Truth of the Origin.
Living with Only One Mind at a Time
In a human, there are six locations where consciousness arises: Eye, Ear, Nose, Tongue, Body, and Mind. Seeing consciousness arises at the eye, hearing at the ear, smelling at the nose, tasting at the tongue, touching at the body, and thinking at the mind. Except for Mind Consciousness (Mano Vinyana), the other consciousnesses cannot produce Karma. Physical action, Verbal action, and Mental action arise only because of Mind Consciousness.
When seeing consciousness happens, the other (5) consciousnesses do not happen. Similarly, if hearing consciousness happens, other consciousnesses do not happen. If thinking consciousness happens, there is no consciousness at the eye, ear, nose, tongue, or body. We live with only one mind at a time. Knowing that seeing consciousness has happened is because there is an observing consciousness at the mind door. At that moment, the seeing consciousness is gone. One lives only with the observing Mind Consciousness.
Thus, seeing consciousness then observing consciousness, hearing consciousness then observing consciousness, smelling consciousness then observing consciousness, tasting consciousness then observing consciousness, touching consciousness then observing consciousness, thinking consciousness then observing consciousness—this process of one mind arising and ceasing after another is called "living." These minds are not permanent either. They are Non-Self (Anatta) natural phenomena that arise anew based on conditions and the respective sense doors, taking their own nature.
Do Not Fear Clinging; Fear Not Knowing It
In those who have not yet eradicated Ignorance, Craving, and Clinging, Clinging will naturally attach to objects that arise due to conditions. The nature of Dhamma is Anatta. You cannot control Clinging according to your will. Clinging is not Self (Atta), it is Non-Self (Anatta).
In seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking, if the object is something to be attached to, Clinging will naturally attach. However, Clinging does not happen every time we see. For example, when riding in a car, we see cars, houses, people, and trees along the road, but if Clinging does not attach, not even Mental Action (Mano Kamma) occurs. Only when we say, "This car is so beautiful," does Clinging arise, and Mental Action is committed. It is only because of a lack of Mindfulness that one does not know whether Clinging has attached or not.
သတိရှိလျှင် ဥပါဒါန်ကပ်သောစိတ်သည် ရှေ့စိတ် အရှုခံတရားဖြစ်၍ နောက်စိတ် မဂ္ဂင်ဖြင့် ရှုနိုင်ပေမည်။ ဥပါဒါန်သည် အရှုခံတရားဖြစ်၍ ဥပါဒါန်ဖြစ်ပျက် သိခြင်းကမဂ်ဖြစ်ပြီး သတိဖြင့်မဂ္ဂင်အသိလိုက်နိုင်လေသည်။ ထို့ပြင် ဥပါဒါနပစ္စယာဘဝေါဆိုသဖြင့် ဥပါဒါန်ကြောင့် မိမိအလိုအတိုင်း ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့ဖြင့် အားထုတ်ကာ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံဆိုသော ဘဝများဖြစ်ပေါ်ရ၏။
Therefore, in seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking, one must watch with Mindfulness and Diligence to see whether Clinging attaches or not. If one can focus to see Clinging with Mindfulness, as soon as one knows Clinging has attached, the knowledge of the arising and passing of Clinging becomes the Path. One can momentarily abandon Clinging, and the momentary Vipassana Path Consciousness can enter.
Seeing Preceding Mind and Subsequent Mind in Life
အစားအသောက်မှာလျှင် ကိုယ်ကြိုက်ရာ၊ ကိုယ်ဥပါဒါန်ကပ်ရာကိုသာ မှာစားကြသဖြင့် ဥပါဒါန်ကြောင့် ဝစီကံမြောက်၏။ သတိပဋ္ဌာန်ရှိပါက ရသာရုံပေါ်တွင် ကပ်နေသောဥပါဒါန်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်နိုင်ပေမည်။ ထို့အတူ မြင်မှု၊ ကြားမှု၊ နံမှု၊ စားမှု၊ ထိမှု၊ တွေးမှုစသည်တို့တွင်လည်း မိမိဥပါဒါန်ကပ်ရာကိုသာ ကြိုက်စွဲ၊ မကြိုက်စွဲဖြင့် မနောကံများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပြောကြ၊ ဆိုကြ၊ လုပ်ကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။
ရုပ်ရှင်ကြိုက်သူက ရုပ်ရှင်အကြောင်း၊ ဘောလုံးပွဲကြိုက်သူက ဘောလုံးပွဲအကြောင်း၊ မိမိတို့ဥပါဒါန်ကပ်ရာကိုသာ ပြောကြ၊ လုပ်ကြ၊ တွေးကြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကော်ဖီလေး သောက်ပါအုံးဆိုပြီး စေတနာလေး ပေါ်လည်းပေါ်တယ်၊ ချုပ်လည်းချုပ်တယ်ဆိုတာကို နောက်စိတ်မှာ သတိနဲ့ ဆင်ခြင်နိုင်ပါက ဒီစေတနာရဲ့ မမြဲတဲ့သဘော ဖြစ်ပျက်မြင်သွားပြီ ဘဝထဲမှာပဲ တရားသိခွင့်ရသွားပါသည်။
Reaching the Truth of Cessation (Nirodha Sacca)
In seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking, if Preceding Mind arises and the Path enters in the Subsequent Mind, Craving, Clinging, and Karma cease. In the Dhammacakka Sutta, the Truth of Cessation is the cessation of Craving. Therefore, if the Path can enter in the Subsequent Mind, because the Truth of the Origin (Craving) ceases, Cessation is reached. If one can contemplate in this way, one can see and know the Truth of the Path and the Truth of Cessation through Vipassana Wisdom.
If so, since Craving ceases at the moment the Path arises, that Vipassana Path Wholesomeness is called Vivatta Kusala (Wholesomeness that turns away from the cycle), which leads to Nibbana and escapes from the Round of Rebirth. If the Preceding Mind is seeing consciousness and the Subsequent Mind is a mind of reverence or faith, Wholesome Karma is committed, leading to the realm of Devas (Sugati). However, if the Preceding Mind is seeing consciousness and the Subsequent Mind is a mind of anger, Unwholesome Karma is committed, sending one to the lower realms (Duggati).
ထို့ကြောင့် နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း နောက်စိတ်ကပို့၏၊ နတ်ပြည်ကိုလည်း နောက်စိတ်ကပို့၏။ အပါယ်ကိုလည်း နောက်စိတ်ကသာ ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေ့စိတ်သည် အကျိုးတရားဖြစ်၍ မိမိနှင့်မသက်ဆိုင်ပဲ နောက်စိတ်ဖြစ်သော အကြောင်းတရားသည်သာ မိမိ၏နှလုံးသွင်းမှုနှင့် အဓိကသက်ဆိုင်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ နှလုံးသွင်းမှန်လျှင်လည်း နှလုံးသွင်းမှန်သည့်အတိုင်း၊ နှလုံးသွင်းမှားလျှင်လည်း နှလုံးသွင်းမှားသည့်အတိုင်း အကျိုးတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
Instructions for Vipassana Practice
Most of the time, those practicing Vipassana do not know the object of observation, do not know how to catch the Preceding Mind, do not know how to apply Mindfulness in the Subsequent Mind, and because Satipatthana does not occur, Vipassana does not happen either. They spend most of their time in Delusion (Moha). If Mindfulness and Wisdom know how to enter, one can observe the Preceding Mind with the Subsequent Mind.
The Five Aggregates and Mind-Matter that arise due to colliding conditions in seeing, hearing, smelling, tasting, touching, and thinking are the Truth of Suffering (Objects of Observation). Mostly, one cannot see the Truth of Suffering first. In the nature of the world, Suffering is covered by the Origin (Samudaya). Therefore, one should look to see the Origin, which is Clinging, first. By observing the Truth of the Origin first, Clinging thins out, pierces through Ignorance, and one will be able to see the Truth of Suffering of Mind and Matter.
Therefore, beginners in Vipassana should practice by observing the Truth of the Origin as the object. Only when the cover of the Origin can be opened will one find the Truth of Suffering. Then, one must practice until the Ultimate Mind and Matter of the Truth of Suffering cease and end. The cessation of Mind and Matter is Nibbana. Only when one can realize Nibbana face-to-face can the Origin be completely eradicated. This is called Samuccheda Pahana (Eradication by Cutting Off). It is the end of the path of Vipassana.
Breath Meditation and Preceding/Subsequent Mind
ဝင်လေထွက်လေမှတ်ရာတွင်လည်း ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်သဘောတရား အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ စိတ်လွင့်တာက ရှေ့စိတ်။ ဝင်လေထွက်လေကို ပြန်အောက်မေ့တာက နောက်စိတ်။ ဒါပဲရှိတာပဲ။ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်သိရင် ဉာဏ်ဖြစ်တယ်။ အရင်တုန်းက ဝင်လေထွက်လေမှတ်ရင် လူတိုင်း မလွင့်ဘူးလား။ လွင့်တယ်။ ဝင်လေထွက်လေဆီ ပြန်မလာဘူးလား။ လာတယ်။ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ် သိလား။ ဘယ်သိမလဲ။ ဉာဏ်မှ မလုပ်တတ်တာ။ ရှိတာ ဒါပဲရှိတာပဲ။ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်ပဲ။
So, the mind will wander. It will return. Wandering is Preceding Mind. Remembering and noticing the breath again is Subsequent Mind. Done. Preceding Mind, Subsequent Mind. Even the wandering is the Mind wandering. After that, you will hear a sound. You are contemplating the breath here. In the breath, Body Consciousness (Kaya Vinyana) is the Preceding Mind. This Mind noticing it is the Subsequent Mind. As soon as a sound is heard, Ear Consciousness (Sota Vinyana) goes there. As soon as Ear Consciousness goes there, come back to the breath. I want you to just notice the breath. Even though you hear a sound, the mind will go there. As soon as it goes, pull it back to the breath. Hearing the sound is Preceding Mind. Paying attention to the breath again is Subsequent Mind. Preceding Mind, Subsequent Mind.
အဲဒါပြီးရင် နာလာမယ်။ နာလာလို့ရှိရင် နာတဲ့ဆီ ရောက်သွားမှာပဲ။ ဝင်လေထွက်လေဆီပဲ ပြန်လာ။ အဲဒီတော့ နာတဲ့ဆီရောက်တာက ရှေ့စိတ်။ ဝင်လေထွက်လေဆီ ပြန်လာတာက နောက်စိတ်။ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်။ “ ဆရာ ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်ဆိုတော့ ဘာအကျိုးများလဲ။” ရှေ့စိတ်နောက်စိတ်တွေဆိုတော့ စိတ်တွေမမြဲဘူးလို့ တချိန်မြင်လာမှာပေါ့။ အနိစ္စ မြင်လာမှာပေါ့။ ရှေ့စိတ်၊ နောက်စိတ်မြင်မှတော့ အနိစ္စ မမြင်ဘဲနေပါ့မလား။
The Crucial Concept of Vipassana
ဤသို့ဖြင့် ရှေ့စိတ်နှင့် နောက်စိတ်ကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းနိုင်ပါက တရားအားထုတ်ရာတွင် များစွာ အထောက်အကူပြုပေမည်။ ကျွန်တော်သည် ဤသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မူလဝိပဿနာအတိုင်း ပြန်လည်ရှာဖွေ၍ သင်ကြားပေးနေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ဘယ်သူ့နည်းမှလည်း မဟုတ်ဘဲ မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ ဝိပဿနာဖြစ်ပါသည်။
When you understand the nature of Preceding and Subsequent Mind, you will also understand Dependent Origination (Paticcasamuppada) better. You will clearly see the Three Rounds (Round of Results, Round of Defilements, Round of Karma). Abandoning the Truth of the Origin, realizing the Truth of Suffering, developing the Truth of the Path, and realizing the Truth of Cessation can only be truly practiced practically when one understands the nature of Preceding and Subsequent Mind.
Our entire life is made up only of Preceding and Subsequent Minds. Dhamma is not far away; it is right within life. Let us contemplate to see Preceding and Subsequent Mind with Mindfulness in every seeing, every hearing, every eating, every touching, and every thinking. By this method, Vipassana Dhamma will always be working in our daily lives, and the journey to Nibbana will become shorter.
Dr. Soe Lwin (Mandalay)